Voorsorteren: in het verkeer doen we dat als we links- of rechtsaf willen slaan en al voor het kruispunt in het meest logische vak gaan staan. Vaak kun je vanaf dat moment geen andere kant meer op. Niet alleen bestuurders van auto’s, maar ook die van ondernemingen sorteren soms voor. Dan zijn ze voornemens een besluit te nemen, en hoewel het besluit nog niet genomen is, houden ze er bij andere beslissingen al wel rekening mee. Voor de OR is dat, als hij nog geen advies gegeven heeft, een ongemakkelijke situatie.
Adviesaanvraag
Neem de ondernemingsraad van een dienstverlenend bedrijf. Die heeft een adviesvraag voor een reorganisatie in behandeling. De bestuurder wil een zwaarder accent op de regionale organisatie, waardoor de rol van de regiomanager anders en zwaarder wordt. In de tussentijd neemt een van de vier bestaande regiomanagers ontslag en de directie vervangt haar door een lid van het managementteam. Deze beslissing loopt duidelijk vooruit op de beoogde nieuwe organisatievorm. Deze situatie is praktisch en formeel niet eenvoudig. Praktisch niet, omdat het weinig zin heeft te protesteren als de OR denkt dat hij uiteindelijk akkoord zal gaan met het voorgenomen besluit. Formeel niet, omdat je dan moet aantonen dat de bestuurder zijn voorgenomen besluit feitelijk al genomen heeft zonder het advies af te wachten. Daarnaast is het nog maar de vraag of de bestuurder zich van de complicatie bewust is of gewoon wat te voortvarend handelt. En tot slot: helemaal onbegrijpelijk en onlogisch is de handelswijze natuurlijk ook weer niet.
Wijs handelen
Wijs handelen bestaat uit twee elementen. Element één is aftasten bij de bestuurder in hoeverre deze bewust het adviesrecht van de OR fnuikt of dat hij denkt redelijk en toekomstgericht te handelen. In het laatste geval kan het verstandig zijn met de bestuurder af te spreken om, gedurende het adviestraject, geregeld met elkaar te overleggen over de maatregelen die als ‘voorsorteren’ kunnen worden geduid. Onderdeel van een dergelijk overleg kan de afspraak zijn dat benoemingen voorlopig en onder voorbehoud zijn. In het eerste geval kan het soms nodig zijn dat de OR een streep trekt: tot hier en niet verder, desnoods met een juridische procedure. Element twee is dat de OR in bescheiden mate zelf ook voorsorteert. Zoals gezegd: niet ieder vooruitgeschoven besluit van de bestuurder is onredelijk: hij moet ook aan de continuïteit denken. Veel ondernemingsraden zijn gewend om eerst alle informatie tot zich te nemen en dan tot besluitvorming over te gaan. Voorsorteren vergt dat je een voorlopige richting bepaalt zonder precies te weten waar je uitkomt. Dat is lastig, maar geeft wel een eerste inzicht of het voorsorteren van de bestuurder tegen het waarschijnlijke advies van de OR indruist. En dat geeft weer richting aan de verstandigste handelswijze.
