Af en toe moet de OR ook kritisch naar zichzelf kijken. Onderstaand een aantal tips.

1. Directe terugkoppeling over algemene werkwijze ondernemingsraad

Wil de OR feedback ontvangen over zijn functioneren en de wijze van communiceren met de medewerkers, dan kan de OR klankbordgroepen instellen. Een aantal medewerkers wordt uitgenodigd om zitting te nemen in een klankbordgroep. De OR kan over inhoudelijke thema’s vragen voorleggen aan de klankbordgroepen maar de OR kan ook vragen hoe zij de werkwijze van de OR ervaren. Welke tips hebben zij bijvoorbeeld voor een beter contact tussen OR en achterban? Wat vinden zij van de werkwijze van de OR bij een reorganisatie, enzovoort.

2. OR-bulletin beoordelen

Geeft de OR regelmatig een OR-bulletin uit, dan kan hij een lezerspanel instellen met daarin medewerkers uit alle geledingen vanuit de organisatie. Aan het lezerspanel legt de OR gerichte vragen voor over het OR-bulletin. Een andere mogelijkheid is om een open gesprek aan te gaan met een aantal medewerkers over hoe zij het OR-bulletin ervaren. Een variant hierop is om hun elk drie tips te vragen ter verbetering van het OR-bulletin. De OR of de PR-commissie kan met een aantal medewerkers een brainstormsessie houden over het verbeteren van het OR-bulletin.

3. OR-jaarverslag beoordelen

Stelt de OR ieder jaar een jaarverslag samen, dan is het goed om te weten wat de medewerkers van het jaarverslag vinden. Ook hiervoor kan de OR werken met een lezerspanel. Een andere mogelijkheid is het toevoegen van een antwoordkaart bij het jaarverslag. De OR kan hier een aantal korte en gerichte vragen in opnemen over de leesbaarheid, het informatiegehalte en de lay-out van het jaarverslag.

Daarnaast kan de OR om een open reactie van de medewerkers vragen of vragen om punten ter verbetering. De OR kan ervoor kiezen om deze acties na het verschijnen van het jaarverslag uit te voeren of de acties uit te zetten op basis van het conceptjaarverslag.

4. Werkwijze OR bij voorgenomen besluit

Heeft de OR een belangrijk voorgenomen besluit afgehandeld dan is het leerzaam om van de betrokken medewerkers te horen hoe zij de werkwijze van de OR hierbij hebben ervaren. De OR kan hiervoor verschillende middelen inzetten. Een OR -delegatie kan het werkoverleg van de betreffende afdeling bijwonen. De OR kan een delegatie van de betrokken medewerkers uitnodigen in de OR-vergadering. Ook kunnen OR-leden individuele medewerkers interviewen of kan de OR een korte schriftelijke enquête uitzetten.

5. OR-vergaderingen evalueren

De ondernemingsraad besteedt veel tijd aan zijn interne overleg. Maar hoe ervaren de individuele OR-leden deze vergaderingen? De OR kan hiervoor na iedere vergadering tien minuten tijd inruimen. Vraag wat goed ging en wat de volgende keer anders moet. Een andere variant is de PIN-analyse: wat was positief aan het overleg, wat was interessant en wat was negatief? Om vervolgens te kijken hoe de OR het negatieve de volgende keer naar het positieve om kan buigen. Ook kunnen de OR-leden de vergadering een cijfer geven en onderbouwen waarom zij voor dit cijfer hebben gekozen. Om vervolgens vast te stellen welke verbeterpunten er zijn en hoe de OR deze kan realiseren. De OR kan tijdens een cursus zijn vergaderproces evalueren en de trainer vragen hiervoor een uitnodigende werkvorm te kiezen.

6. Overleg met bestuurder evalueren

De ondernemingsraad kan zoals aangegeven de overlegvergadering zelf evalueren. De uitkomst van de OR-evaluatie kan het dagelijks bestuur dan met de bestuurder bespreken. Een andere mogelijkheid is dit samen met de bestuurder te doen. Dit kan prima als de bestuurder aanwezig is bij de OR-training. Maar OR en bestuurder kunnen hun overleg ook evalueren tijdens een ‘benen op tafel’-gesprek. Of eens een aparte sessie beleggen over de gezamenlijke samenwerking en de mogelijkheden om deze nog verder te verbeteren of te versterken.

7. Rendement OR-training vaststellen

Gaat de OR op training dan vindt er doorgaans een evaluatie plaats tijdens de OR-cursus. De cursusleider vraagt na afloop van de training hoe de deelnemers een en ander hebben ervaren. Ook vullen de individuele OR-leden een evaluatieformulier in dat zij bij de trainer inleveren. Daarnaast vindt vanuit het GBIO steekproefsgewijs een evaluatie plaats. Maar het is ook goed om tijdens de eerstvolgende OR-vergadering terug te kijken op de training. Pak het cursusprogramma er nog eens bij en stel vast of de daarin genoemde leerdoelen ook zijn gerealiseerd. Ook hier kan de OR de PIN-analyse hanteren (zie 5). Vat vervolgens samen welke aandachtspunten de evaluatie oplevert voor de volgende OR-cursus.

8. Afhandeling vragen achterban beoordelen

Individuele OR-leden en de OR krijgen door medewerkers de nodige vragen en problemen voorgelegd. De OR gaat hier al dan niet mee aan de slag. Maar hoort de OR wel eens terug wat de medewerkers van de werkwijze van de OR vonden? Vraag het ze eens persoonlijk. Of maak een antwoordkaart met een aantal vragen die de betreffende medewerkers achteraf kunnen beantwoorden.

9. Imago OR beoordelen

Wil de OR weten hoe de medezeggenschap in de organisatie leeft en hoe de medewerkers de OR ervaren, dan is het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) een prima middel. Veel organisaties voeren dergelijke onderzoeken uit. Het is handig om de algemene beoordeling van de OR en de medezeggenschap hierin mee te nemen. OR en bestuurder kunnen vooraf vaststellen welke vragen de organisatie over de OR en de medezeggenschap in het MTO opneemt. In sommige organisaties wordt de OR net zo meegenomen in het MTO als de verschillende afdelingen. Dit geeft de OR een helder beeld van de algemene indruk van de OR en het functioneren van de medezeggenschap in de organisatie.