‘Onbedoeld kan je dagelijkse kopje koffie bijdragen aan kinderarbeid, dwangarbeid, armoede, een hoge afvalberg, CO2-uitstoot of ontbossing’, waarschuwen onderzoekers Miriam Vreman en Maartje de Jong van de faculteit Wageningen Economic Research. ‘Er zijn grote verschillen tussen koffieproducenten en het zicht dat ze hebben op de herkomst van hun producten. Het maakt dus uit met welke leverancier(s) een bedrijf, universiteit of overheidsinstelling in zee gaat.’
De onderzoekers pleiten ervoor om bij aanbestedingen voor koffie niet alleen naar prijs en kwaliteit te kijken. Iets wat nu in de praktijk nog vaak gebeurt, signaleren ze. Door bij de inkoop van koffie goed op maatschappelijke verantwoordelijkheid te letten, kun je als organisatie een positieve invloed hebben op de hele toeleveringsketen.
Marktverkenning
Een duurzame koffieaanbesteding begint met een goede voorbereiding. Neem daar de tijd voor, adviseren Vreman en De Jong, zodat je de markt zorgvuldig kunt verkennen. ‘Hoewel vooronderzoek tijd kost, maakt de inhoud en specifieke formulering van de uitvraag uiteindelijk het verschil.’ De ketens van koffie zijn vaak complex en niet-transparant. Kom je er zelf niet uit? Schakel dan de hulp in van experts met specifieke sectorkennis.
Sectorexperts kunnen ook helpen met het formuleren van de uitvraag. Hierbij is het belangrijk om concrete duurzaamheidscriteria op te stellen. ‘Vraag inschrijvers bijvoorbeeld naar koopcontracten, waarmee langetermijnrelaties met producenten aantoonbaar zijn’, tippen de onderzoekers. ‘Of vraag naar de prijsopbouw van de koffie en naar de aantoonbare prijs die aan de boer betaald wordt.’
Gun pioniers een kans
Vervolgens is het zaak om de verhouding tussen de verschillende gunningscriteria goed af te wegen. ‘Bij aanbestedingen waar het prijs-criterium voor circa 70 procent meegenomen wordt, wordt het voor duurzame koffiepioniers vrijwel onmogelijk om te concurreren.’
Een andere manier om duurzame partijen een kans te geven, is door samenwerking tussen inschrijvende partijen te faciliteren. Bijvoorbeeld door de services en de inhoud los aan te besteden.
Maatschappelijke impact vergroten
‘Aanbestedingen bieden een kans om de maatschappelijke impact van duurzame en eerlijke koffie te vergroten’, concluderen Vreman en De Jong. Pak die kans met jouw organisatie door gedegen vooronderzoek te doen, concrete duurzaamheidscriteria te formuleren én te kiezen voor een eerlijke verhouding tussen de gunningscriteria.
