Samen blikken opleidingsmanager Dicky van der Plas en Saxion-redacteur Anne Hurenkamp terug op hoe Facility Management in 1976 ontstond, maar ook hoe de opleiding eigenlijk al uit 1913 stamt. Want alles begon op landgoed De Rollecate, waar acht jonge vrouwen zich meldden voor hun eerste lesdag. Sindsdien maakte het vakgebied ingrijpende veranderingen door.
Het doel van ons vak werd steeds duidelijker: zorgen dat mensen kunnen leven en werken in een omgeving waar zij welkom zijn en zich op hun gemak voelen”
Het verhaal van de opleiding Facility Management begint al op 20 september 1913, wanneer op het station van Dedemsvaart een stoomtrein arriveert. Daar stappen acht jonge vrouwen uit, afkomstig uit verschillende delen van het land. Bepakt en bezakt leggen ze de laatste kilometers af. Ze zijn op weg naar Landgoed de Rollecate in het buurtschap Den Hulst, het huidige Nieuwleusen. Hoe kwamen de vrouwen daar? Vermoedelijk met de stoomtram van de Dedemsvaartsche Stoomtramweg Maatschappij, die langs de vaart reed. Maar het is ook goed mogelijk dat ze per koets of trekschuit arriveerden. Je ziet het voor je… Het zijn romantische beelden waarvan de fantasie van een redacteur direct op hol slaat.
Nieuw Rollecate
Het landgoed is er niet meer en de vaart heeft plaatsgemaakt voor een provinciale weg. Wat uiteindelijk bleef, was die eerste opleiding tot landbouwhuishoudlerares. Een plek waar meisjes en vrouwen werden opgeleid in de huishoudkunde. 'Vaak waren dit boerendochters of kwamen ze uit welgestelde gezinnen,' vertelt Dicky. 'In ieder geval ging het om grote huishoudens en instellingen, waar het belangrijk was dat alles planmatig aangepakt werd, op rolletjes liep.' In 1930 verplaatste het onderwijs zich naar de Tesschenmacherstraat in Deventer. Net als in Dedemsvaart werd de opleiding, nu Nieuw Rollecate geheten, een internaat. Met een dependance in de wijk.
Toegepaste Huishoudwetenschappen
Nog steeds was de school gericht op jonge vrouwen. Binnen vier à vijf jaar studeerden ze af, om lerares huishoudkunde, land- en tuinbouw, biologie, natuur- of scheikunde te worden. De tuinen rond het gebouw werden gebruikt bij het onderwijs. In 1976 werd de opleiding omgebogen in Toegepaste Huishoudwetenschappen (THW), verdeeld in klein huishouden (voor hbo-functies in de gezinsverzorging en woningbouwcorporaties) en groothuishouding (gericht op soortgelijke functies in de schoonmaak- en cateringbranche). 'Dat moment, toen THW ontstond, markeren we als het startpunt van de huidige opleiding. Vandaar dat we dit jaar ons 50-jarig jubileum vieren,' aldus Dicky.
Van uitvoering naar strategie
Ook in de lange geschiedenis van het vakgebied veranderde veel. Wereldwijd nam na de Tweede Wereldoorlog de welvaart toe. Bedrijven groeiden, technologie deed zijn intrede. 'In de Verenigde Staten ontstond in de jaren ‘60 de naam Facility Management. Het vakgebied werd gezien en erkend. Naast schoonmaak en catering kwam de focus steeds meer te liggen op de inrichting van ruimtes en werkplekken. En het technisch beheer ervan,' schetst Dicky.
'In de jaren ’80 zette de professionalisering voort, met de oprichting van de International Facility Management Association. Facility Management kreeg een steeds duidelijkere rol in de bedrijfsvoering. Uiteindelijk kun je zeggen dat het vak een ontwikkeling heeft doorgemaakt van huishoudkunde naar een strategische aanpak. Facility Management is daarmee niet langer een onzichtbare, ondersteunende functie, maar een essentiële schakel in het succes van moderne organisaties.'
Verhuizing
Het veranderende vakgebied vond zijn weg naar de leslokalen. Het landbouwhuishoudonderwijs werd geleidelijk vervangen door nieuwe vakken. In Deventer ontstond de opleiding Facilitaire Dienstverlening en later Facility Management: de studie die we nu binnen Saxion kennen. Hotelmanagement, in Apeldoorn, en Tourism Management ontstonden als aparte opleidingen.
Facility Management is niet langer een onzichtbare functie, maar een essentiële schakel in moderne organisaties”
Een verhuizing voor Facility Management kwam er ook. In 1996, toen het onderwijs van Nieuw Rollecate werd verplaatst naar het nieuwe hogeschoolgebouw aan de Handelskade in Deventer. Kort daarna kwam ook Dicky in dienst bij Saxion. Eerst als coördinator van de klantenservice van het Facilitair Bedrijf. Ze startte daarnaast met de deeltijdopleiding Facility Management, woonde vervolgens een aantal jaren met haar man in Spanje, maar keerde in 2006 terug bij onze hogeschool. Binnen de Hospitality Business School vervulde ze verschillende functies, maar is ze sinds twee jaar manager van de nu jubilerende opleiding.
Jubileum
Vanuit die rol was Dicky ook intensief betrokken bij het jubileum-event dat onlangs plaatsvond en waarmee de opleiding het vijftigjarig bestaan markeerde. Dat betrof een carrière-event waarin het werkveld zich aan de studenten presenteerde. Studenten konden daar zien waar zij uiteindelijk terecht kunnen komen. Alumnus en benoemd FM-werkveldtalent Laura de la Mar trad op als moderator. Özcan Akyol verzorgde een humoristische reflectie op 50 jaar Facility Management en Remy Gieling hield een keynote over innovatie, technologie en AI in organisaties.
Artificial Intelligence
Tijdens het jubileum-event keek de opleiding niet alleen naar het rijke verleden, maar nadrukkelijk ook vooruit. Want sinds 2000 maakte het vakgebied de grootste sprong tot nu toe. Onderwerpen als uitbesteding en vastgoedbeheer gingen bijvoorbeeld een grote rol spelen. Net als de speerpunten mens, technologie en duurzaamheid, vertelt Dicky.
'AI is nu een ontwikkeling die ons helpt een nieuwe sprong te maken. In het nieuwe opleidingsprofiel spelen thema’s als welzijn en veiligheid een steeds grotere rol. Net als data-analyse. Continu passen we ons onderwijs aan op de wereld om ons heen. Want Facility Management is overal. Kijk alleen maar om je heen, in de gebouwen en op de terreinen van Saxion. Het begint zodra de slagboom op de parkeerplaats voor je omhoog gaat, of zodra je ons gebouw via de draaideur inloopt.'
Het doet ineens weer denken aan die acht jonge vrouwen, die in 1913 arriveerden op Landgoed de Rollecate. Op weg naar hun toekomst. Zijn waren de studenten met wie het uiteindelijk allemaal begon.
Bron: saxion.nl / Auteur: Anne Hurenkamp / Fotografie: Thomas Busschers
